Ghép tế bào gốc biểu mô và ghép kiến tạo bề mặt nhãn cầu

Kỹ thuật ghép tế bào gốc biểu mô và kiến tạo bề mặt nhãn cầu là thủ thuật loại bỏ mô giác mạc hỏng/hư và thay thế bằng mô giác mạc khoẻ mạnh nhằm khôi phục lại phần bề mặt nhãn cầu bằng các tế bào khỏe mạnh.


Bề mặt nhãn cầu bao gồm:

• Giác mạc trong suốt

• Rìa ngoài giác mạc, một vòng dày từ 2-3mm bao xung quanh giác mạc.

• Kết mạc, phần màu trắng của mắt

Bệnh lý liên quan tới bề mặt nhãn cầu (OSD) là gì ?

OSD mô tả một chuỗi bệnh lý gây nên hậu quả hồi phục kém của bề mặt nhãn cầu. Bệnh nhân bị bệnh đỏ mắt mãn tính, đau, sợ ánh sáng, nhạy cảm với những tác nhân lạ và thị lực kém. Các nguyên nhân phổ biến gồm bỏng hóa chất cấp tính, đau mắt hột và hội chứng Steven’s Johnson.

Ghép tế bào gốc thực hiện như thế nào?

Tế bào gốc là những tế bào “không chuyên môn hóa” mà có khả năng phát triển thành nhiều loại tế bào khác nhau. Chúng xuất hiện trong quá trình tái tạo các mô trong cơ thể. Các tế bào gốc có thể được sử dụng để hồi phục mô bị chết hay suy yếu. Các tế bào gốc có thể thực hiện khi các bệnh lý giác mạc gây tác động đến các mô ở mắt, tạo ra sẹo hay suy yếu thị lực. Đối với giác mạc còn trong, biểu mô giác mạc phải luôn luôn được tái tạo. Các nghiên cứu hiện tại cho thấy rằng tế bào gốc nằm ở rìa ngoài đóng vai trò tái tạo và phục hồi biểu mô giác mạc.

Đối với bệnh OSD, tế bào gốc rìa giác mạc (LSC) bị hỏng, dẫn đến tế bào gốc rìa giác mạc bị thiếu (LSCD, xem hình 1a, 1b, 1c).

Các dấu hiệu nào cho thấy bị thiếu tế bào gốc rìa giác mạc?

Dấu hiệu phân biệt giai đoạn cuối của bệnh OSD là sự hình thành chuỗi tế bào kết mạc mờ đục trên giác mạc, gây ra tình trạng gẫy vỡ phần nhẵn, che khuất bộ phận mắt ngoài (xem hình 1c). Quá trình tiến triển bệnh OSD được mô tả bởi chứng viêm mãn tính, sự phát triển bất thường của mạch máu bên trong giác mạc và sự hình thành các vết sẹo (màng máu) (xem hình 1a và 1b).

Các phương pháp phẫu thuật tái tạo bề mặt bề mặt nhãn cầu?

Mục đích phẫu thuật là cắt bỏ mô bị hỏng và thay thế bằng các tế bào gốc mạnh khỏe như các mô có thể phục hồi bề mặt nhãn cầu bằng các tế bào khỏe mạnh.

Ghép màng Ối (AMT) (Xem hình 2)

Là một phương pháp được áp dụng để điều trị từng phần dành cho chứng LSCD và phục hồi trạng thái suy yếu của bộ phận bề mặt nhãn cầu. AMT được áp dụng thông thường để điều trị cho các ca bỏng hóa chất, cắt bỏ khối u kết mạc, đau mắt hột (hình 2a)

Ghép kết mạc tự thân 

Ghép mô LSC sử dụng các mảnh ghép lớn được hiến tặng là phương pháp truyền thống và được áp dụng điều trị tình trạng thiếu tế bào gốc rìa giác mạc (LSCD) nghiêm trọng.

a. Ghép tự thân (hình 4): sử dụng các tế bào khỏe mạnh của chính bệnh nhân, mô rìa giác mạc được hiến tặng từ bên mắt mạnh khỏe được ghép vào bên mắt bị tổn thương. Đây là cách thường được áp dụng cho các ca bỏng hóa chất bị ảnh hưởng chỉ một bên mắt.

b. Ghép cùng loài (hình 5): Mô rìa giác mạc khỏe mạnh được hiến tặng lấy từ người khác hay ngân hàng lưu trữ mô ghép có thể được sử dụng để thay thế mô bị tổn thương. Ví dụ, ức chế miễn dịch trong thời gian dài được chỉ định nhằm hạn chế nguy cơ hỏng hệ thống miễn dịch. Phương pháp này dành cho các ca LSCD phức tạp bị tổn thương cả hai mắt.

Thí nghiệm – Nghiên cứu các tế bào gốc dành cho Cấy ghép lâm sàng

Đây là cải tiến mới nhất cho việc thay tế bào gốc. Về cơ bản, Các tế bào từ các mô hiến tặng nhỏ được nuôi trong phòng thí nghiệm để nhân giống thành nhiều tế bào gốc cho cấy ghép. Quá trình này giúp bảo quản mẫu mô gốc được hiến. SNEC có một phòng thí nghiệm dành cho tế bào gốc bộ phận mắt ngoài ở Viện Nghiên Cứu Mắt Singapore (SERI), đây là nơi lưu trữ được mảnh mô hiến tặng đã được xử lý và bảo quản.

a. Ghép kết mạc đã được cấy (hình 5)

  • Đây là một loạt phương pháp được sáng chế của phòng thí nghiệm nuôi dưỡng các tế bào kết mạc trên màng ối (AM)
  • Hình thức cấy tế bào gốc này thường được sử dụng trong việc cung cấp các mãnh mô ghép lớn khi có sự hư hỏng/ tạo sẹo ở phạm vi rộng của kết mạc.

b. Ghép rìa giác mạc đã được nuôi dưỡng

  • Đây là một thí nghiệm cấy tế bào gốc rìa giác mạc trên màng ối (AM) nhằm tái tạo lại mắt cùng với tất cả các tế gào bị thiếu hụt ở rìa giác mạc.
  • Tiến trình nuôi dưỡng đòi hỏi chỉ cần một mảnh mô nhỏ của bên hiến, bên phía mắt hiến không có nguy cơ thiếu rìa giác mạc.

c. Ghép tế bào niêm mạc miệng đã được nuôi dưỡng

  • Niêm mạc miệng (mouth lining) có một vài đặc điểm tương tự với ghép tế bào bề mặt mắt và có thể được tận dụng để phục hồi tình trạng thiếu tế bào gốc rìa giác mạc nghiệm trọng (LSCD)
  • Đây là phương pháp hữu dụng đặc biệt áp dụng cho tình trạng thiếu tế bào gốc rìa giác mạc nghiệm trọng hai bên mắt, khi tình trạng kết mạc không khỏe hay mô rìa giác mạc bị lấy đi.

Hình 1. Dấu hiệu thiếu tế bào gốc rìa giác mạc (LSCD)

 

Hình. 2 Ghép màng Ối bằng 1 miếng vá thay cho vết loét giác mạc không lành


Hình. 3 Ghép tự thân rìa giác mạc thay cho một bên mắt thiếu tế bào gốc rìa giác mạc (LSCD)


Hình 4. Ghép rìa giác mạc cùng loài


Hình 5. Ghép kết mạc đã được cấy
 
 
Tin tức khác:

Danh sách bác sĩ

next prev

Thống kê